අපි හැමෝම පස්සෙන් දුවන ‘Visa’ වල ඉතිහාසය ✈️🌍

රට යන්න හීන දකින හැමෝගෙම ලොකුම කඩඉම තමයි “වීසා” (Visa) කියන්නේ. අද කාලේ වීසා එකක් ගන්න මාස ගණන් ලියකියවිලි හදන්න ඕන වුණාට, ඉස්සර කාලේ මිනිස්සුන්ට මේ කිසිම කරදරයක් නැතුව ලෝකේ වටේ යන්න පුළුවන් වෙලා තිබුණා.

එහෙනම් මේ “වීසා” කියන නීතිය ලෝකෙට ආවේ කොහොමද? අපි බලමු ඉතිහාසය!

• 1. අවුරුදු 2500කට කලින් ආරම්භය (The Ancient Safe Conduct) 📜

ලෝකයේ පළවෙනි “වීසා” එක ගැන සඳහන් වෙන්නේ ක්‍රි.පූ. 450 දී පමණයි. බයිබලයේ නෙහෙමියා (Nehemiah) පොතේ සඳහන් වෙන විදිහට, පර්සියාවේ (දැන් ඉරානය) රජතුමා තමන්ගේ සේවකයෙකුට ජෙරුසලමට යන්න ආරක්ෂාව සපයන ලෙස ඉල්ලලා අසල්වැසි ප්‍රදේශවල පාලකයින්ට ලිපියක් දුන්නා. “මේ පුද්ගලයාට ආරක්ෂිතව යන්න දෙන්න” කියන ඒ ලියවිල්ල තමයි ලෝකේ පළවෙනි වීසා එක විදිහට ඉතිහාසඥයින් සලකන්නේ.

• 2. “Visa” කියන නම හැදුණේ කොහොමද? 🖋️

Visa කියන වචනය හැදිලා තියෙන්නේ ලතින් භාෂාවේ “Charta Visa” (කාර්ටා වීසා) කියන වචනයෙන්. මෙහි තේරුම “දැක ඇති ලියවිල්ල” (The paper that has been seen) යන්නයි. ඒ කාලේ දේශසීමා වල හිටපු නිලධාරීන් ලියවිල්ල පරීක්ෂා කරලා, “මම මේක දැක්කා” කියලා අත්සන් කරපු එක තමයි පස්සේ කාලෙක කෙටි වෙලා ‘Visa’ වුණේ.

• 3. කිසිම ලියවිල්ලක් නැතුව රට ගිය 19 වන සියවස 🚂

19 වෙනි සියවසේ අගභාගය වෙද්දී යුරෝපයේ දුම්රිය (Trains) ජාලය වේගයෙන් ව්‍යාප්ත වුණා. මිනිස්සු දහස් ගණනින් දේශසීමා හරහා ගමන් කරන්න ගත්ත නිසා, මේ හැමෝගෙම ලියකියවිලි චෙක් කරන එක ප්‍රායෝගික වුණේ නෑ. ඒ නිසා 1914 වෙනකම්ම වගේ, යුරෝපයේ ගොඩක් රටවලට කිසිම වීසා එකක් හෝ පාස්පෝට් එකක් නැතුව යන්න මිනිස්සුන්ට පුළුවන් වුණා!

• 4. හැමදේම වෙනස් කළ පළමු ලෝක යුද්ධය (World War I) ⚔️

1914 දී පළමු ලෝක යුද්ධය පටන් ගත්තට පස්සේ හැමදේම කණපිට පෙරළුණා. රටවල් වලට බයක් ආවා වෙනත් රටවල ඔත්තුකරුවන් (Spies) සහ සතුරන් තමන්ගේ රටට ඇතුල් වෙයි කියලා. ඒ නිසා ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් දේශසීමා වහලා, තමන්ගේ රටට එන ඕනෑම කෙනෙක් අනිවාර්යයෙන්ම “වීසා” එකක් පෙන්විය යුතුයි කියලා දැඩි නීතියක් ගෙනාවා. යුද්ධය ඉවර වුණත්, මේ නීතිය ආයේ කවදාවත් අයින් කළේ නෑ.

• 5. ලීග් ඔෆ් නේෂන්ස් (League of Nations) මැදිහත් වීම 🌐

1920 දී ප්‍රංශයේ පැවති ජාත්‍යන්තර සමුළුවකදී තමයි අද අපි මේ දකින විදිහේ සම්මත පාස්පෝට් එකක් (Standard Passport) සහ වීසා ක්‍රමයක් මුළු ලෝකයටම නිල වශයෙන් හඳුන්වා දුන්නේ.

• 6. අද තියෙන තත්ත්වය (The Modern Era) 💻

අද වෙද්දි තාක්ෂණයත් එක්ක වීසා ක්‍රමය ගොඩක් දියුණු වෙලා.
Schengen Visa: 1985 දී යුරෝපයේ රටවල් එකතු වෙලා එක වීසා එකකින් රටවල් 29 කට යන්න පුළුවන් සුපිරි ක්‍රමයක් හැදුවා.

E-Visas & Biometrics: අද වෙද්දි ඇඟිලි සලකුණු (Biometrics) සහ ඔන්ලයින් (E-Visa) තාක්ෂණය හරහා ලෝකයේ වීසා ක්‍රියාවලිය සම්පූර්ණයෙන්ම ඩිජිටල් වෙලා තියෙනවා.

රංගන මහේෂ්ගේ පණිවිඩය

“ඉස්සර කට්ටියට වීසා නැතුව රට යන්න පුළුවන් වුණාට, අද අපිට එහෙම බෑ. අද වීසා එකක් ගන්න එක ලොකු තරඟයක්. හැබැයි හරියට ලියකියවිලි ටික හදාගත්තොත් ඕනෑම රටක වීසා එකක් ගන්න එක අමාරු දෙයක් නෙවෙයි.”

View original post on Facebook →